Verklarende woordenlijst

B

  • Beroerte

    Een beroerte of cerebrovasculair accident (CVA) is een acute medische aandoening, waarbij de doorbloeding van de hersenen plotseling verstoord wordt. Er zijn herseninfarcten of tromboses (ischemische CVA), die ontstaan door een bloedklonter en er zijn hersenbloedingen. Symptomen en mate van herstel hangen af van het type beroerte, het beschadigde hersengedeelte en de grootte van het getroffen gebied.

     

  • Bloeddruk

    Bloeddruk is de druk die het bloed tijdens het circuleren uitoefent op de slagaderwanden. De bloeddruk wordt gemeten in millimeter kwikdruk (mmHg) en weergegeven in twee waarden

    • de maximale druk (= de druk die het bloed op de slagaderwanden uitoefent wanneer het bloed uit de linker hartkamer wordt gepompt terwijl die samentrekt)
    • de minimumdruk (= de druk op het moment dat de linker hartkamer in rust en volledig ontspannen is).

    Het is optimaal om een bloeddruk te hebben die niet hoger is dan 120/80 mmHg.

  • Body Mass Index (BMI)

    Deel je gewicht (in kg) door het kwadraat van je lengte (in m).

    Gezond gewicht: BMI 20-25
    Overgewicht: BMI vanaf 25
    Obesitas: BMI 30 en meer

C

  • Chemotherapie

    Bij chemotherapie krijg je geneesmiddelen (cytostatica) die de groei van abnormale cellen, zoals kankercellen, verhinderen of vernietigen. De snel delende cellen worden aangevallen, dus ook de groei van goedaardige cellen wordt vernietigd of geremd.

    Een chemokuur verloopt meestal in een cyclus bestaande uit één of meerdere toedieningen van medicatie, gevolgd door een rustperiode. De medicatie kan worden toegediend via pillen, maar meestal gebeurt dit door een rechtstreekse inspuiting in de bloedbaan of via een infuus.

  • Cholesterol

    Het is een vetachtige stof, waarvan ons lichaam een zekere hoeveelheid nodig heeft om te kunnen functioneren. Ons lichaam maakt zelf cholesterol aan als grondstof voor hormonen, galzouten (die zorgen voor de vertering van vetten), als bouwsteen voor de cellen van ons lichaam en voor de productie van vitamine D. Daarnaast nemen we cholesterol op via de voeding. Dierlijke voedingsmiddelen bevatten cholesterol in tegenstelling tot plantaardige voedingsmiddelen.

  • Constipatie

    We spreken over constipatie of verstopping bij moeilijke ontlasting, weinig en harde stoelgang of als je over een langere periode minder dan 1 keer per 3 dagen stoelgang maakt.

  • CVA

    Een beroerte of cerebrovasculair accident (CVA) is een acute medische aandoening, waarbij de doorbloeding van de hersenen plotseling verstoord wordt. Er zijn herseninfarcten of tromboses (ischemische CVA), die ontstaan door een bloedklonter, en er zijn hersenbloedingen. Snel handelen is cruciaal.

  • Cystinose

    Cystinose is een zeldzame en erfelijke stofwisselingsziekte waarbij afvalstoffen ophopen in de lichaamscellen. Hierdoor raken de cellen beschadigd. Zonder medicatie worden de organen aangetast.

D

  • Decubitus of doorligwonden

    Decubitus of doorligwonden ontstaan wanneer de huid gedurende een bepaalde tijd wordt blootgesteld aan druk- en of schuifkrachten. Langdurig zitten of het onderuit schuiven in bed of stoel kunnen doorligwonden veroorzaken.

  • Diarree

    We spreken van diarree bij een dunne ontlasting van meer dan 4 keer per dag. 

G

  • Gefermenteerde zuivelproducten

    Gefermenteerde zuivelproducten worden verkregen door aan gepasteuriseerde melk een ferment toe te voegen dat de smaak en de dikte van de melk verandert. Het ferment bestaat uit melkzuurbacteriën. Zij zetten de suiker die van nature in melk aanwezig is (lactose) om in melkzuur, wat een goede zaak is voor de darmflora en de darm. Naargelang de soort melkzuurbacteriën die men gebruikt, verkrijgt men verschillende producten.

  • Glaucoom

    Glaucoom is een verzamelnaam voor oogaandoeningen die gepaard gaan met (tijdelijke of permanente) verhoging van de druk in de oogbol waardoor delen van het netvlies afsterven en het gezichtsveld gedeeltelijk uitvalt.

  • Glycemie

    Glycemie is het gehalte aan suiker in het bloed en wordt in België uitgedrukt in mg/dl.

L

  • Lactose

    Lactose is een suiker dat aanwezig is in melk en melkproducten en wordt daarom ook wel melksuiker genoemd.

  • Lactose-intolerantie

    Als je lactose-intolerant bent, verteert je lichaam de lactose uit je voeding niet goed. Lactose is een suiker dat aanwezig is in melk en melkproducten. Deze lactose kan niet zomaar in ons lichaam opgenomen worden, daarvoor hebben we het enzyme lactase nodig. Dat wordt aangemaakt in de dunne darm.

    Als er geen of onvoldoende lactase aangemaakt wordt, verteren we lactose niet goed. Lactose komt dan onverteerd in de dikke darm terecht. De darmbacteriën breken de lactose af, waardoor er veel gassen en darmprikkelende stoffen vrijkomen en klachten ontstaan.

M

  • Mantelzorger

    Een mantelzorger neemt op regelmatige basis de zorg op voor een hulpbehoevend individu in zijn directe omgeving. Daarbij is er naast een zorgrelatie ook sprake van een verwantschaps-, vriendschaps-, of buurrelatie tussen de zorgverlener en de zorgontvanger en is de zorgverlener niet professioneel bezig met de zorg.

  • Migraine

    Migraine wordt gekenmerkt door aanvallen van hoofdpijn. De hoofdpijn heeft een matige tot hevige intensiteit, en vaak een kloppende kwaliteit. Typisch verergert de hoofdpijn bij beweging, zoals met het hoofd schudden of een trap oplopen. Migrainelijders hebben vaak last van misselijkheid of braken of zijn vaak overgevoelig voor licht en geluid, soms ook geuren. Ze zoeken liefst een donkere, rustige plaats op en willen slapen. 

N

  • Nierinsufficiëntie

    Onze nieren filteren schadelijke stoffen uit het bloed. Ze houden ook onze bloeddruk op peil, regelen de hoeveelheid vocht en zout in ons lichaam, produceren hormonen, spelen een cruciale rol in de aanmaak en afbraak van onze botten. Wanneer deze functies niet goed meer werken, spreken we van nierinsufficiëntie. Je nieren kunnen plots (acuut) slechter gaan werken, maar kunnen ook heel traag achteruitgaan (chronisch).

P

  • Plasdagboek

    Een plasdagboek wordt gedurende drie dagen en nachten bijgehouden. Het tijdstip en de hoeveelheid van de plas of drank worden gemeten en opgeschreven.

  • Prostaat

    De prostaat is een klier rond de uitgang van de blaas. De plasbuis loopt er doorheen. In de prostaat komen ook de zaadleiders van de teelballen uit. Bij een zaadlozing (ejaculatie) is er lozing van prostaatvocht samen met miljoenen zaadcellen en met vocht uit de zaadblaasjes die ook ter hoogte van de plasbuis uitmonden. De prostaat maakt ten slotte een eiwit genaamd PSA (prostaatspecifiek antigeen) dat ervoor zorgt dat het ejaculaat vloeibaar blijft.

S

  • Schurft

    Schurft is een besmettelijke huidziekte. Bij schurft zien we schilferige gangetjes en pukkeltjes die vaak opengekrabd en ontstoken zijn. In het begin enkel ter hoogte van de vingers en de polsen, maar bij uitgebreide vormen kan heel het lichaam afwijkingen vertonen. De aandoening is goed te behandelen door het lichaam helemaal in te smeren met permethrine crème. Het is daarbij wel zeer belangrijk dat mensen in de directe omgeving van de patiënt met schurft mee behandeld worden.

  • Stoma

    Bij een stoma (Grieks voor ‘mond’) wordt een stukje van de dunne of dikke darm door een opening in de buikwand naar buiten gebracht. Dat kan nodig zijn bij bijvoorbeeld darmpoliepen, kanker, een ontstekingsziekte, blaas- of maagproblemen. Het deel aan de oppervlakte heet de stoma.

T

  • Tetanus

    Tetanus, ook wel klem genoemd, is een levensbedreigende infectieziekte. Tetanus ontstaat meestal als een wonde besmet raakt met de bacterie Clostridium tetani. Deze bacterie zit niet alleen op roestige voorwerpen, maar schuilt ook dikwijls in straatvuil, aarde, uitwerpselen en stof.

  • Therapieontrouw

    Als je je medicatie niet inneemt zoals voorgeschreven, ben je therapieontrouw. Je neemt ze niet, niet correct of je stopt op eigen initiatief. Therapietrouw is erg belangrijk voor een goed resultaat van de behandeling.

V

  • Veneus ulcus

    Een veneus ulcus is een chronische wonde die meer dan vier à zes weken blijft en niet spontaan geneest. Dit soort letsel tref je meestal aan op het onderbeen. Na genezing komt de wonde vaak terug.

  • Verkoudheid

    Een verkoudheid is een ontsteking van het slijmvlies van de neus- en keelholte. Het slijmvlies zwelt op en maakt extra slijm. Vaak voel je eerst keelpijn. Daarna heb je een grieperig gevoel, hoofdpijn, spierpijn en een loopneus. Na 2 à 3 dagen wordt het slijm dikker en raakt je neus verstopt. Ademen door je neus wordt moeilijker. 

  • Vrije radicalen

    Vrije radicalen zijn agressieve stoffen die cellen en weefsels kunnen beschadigen. Antioxidanten bestrijden ze en kunnen daarmee mogelijk ziekten als kanker en hart- en vaatziekten voorkomen.

Z

  • Zona of gordelroos

    Zona is een virale infectie waarbij vrij plots kleine groepjes blaasjes op de huid ontstaan. De medische term voor zona is herpes zoster. Soms wordt zona ook gordelroos genoemd. Zona is over het algemeen geen ernstige, maar wel een hinderlijke en pijnlijke aandoening. Het kan verschillende keren bij dezelfde persoon optreden, maar dat komt zelden voor. Bij herhaalde aanvallen van zona is een onderzoek naar verminderde weerstand nodig.

  • Zout

    Zout (natriumchloride) bestaat uit natrium en chloor, waarvan natrium het belangrijkste bestanddeel is voor ons lichaam.